Borówka amerykańska - Borówka wysoka

Borówka amerykańska pochodzi z Ameryki  Północnej. Krzewy dorastają  do 3  m wysokości i do 2,5 m rozpiętości. Plon 3 -  10 kg z  krzewu, zależy to oczywiście od  odmiany i kondycji krzewu. 
Pokrój  krzewów jest  wzniesiony i rozłożysty z rozgałęzionymi pędami.  Liście  są krótkoogonkowe, wydłużone, lancetowate lub owalne. Borówka wysoka posiada płytki i rozgałęziony system korzeniowy, co wynika z przystosowania do wegetacji na  glebach  podmokłych. Kwiaty zebrane w kwiatostanach po 8 do  12  kwiatów,  dzwonkowate, białe lub biało-różowe, bardzo odporne na mróz.

Owoce  są  kuliste,  spłaszczone, barwy czarnej  lub  fioletowej  z  niebieskim  nalotem  o dużej  średnicy od 10 do 25 mm.  Są dużo większe od borówki czernicy,  jasnoniebieskie  lub niebieskie, z jasnym  zielonkawobiałym miąższem. Zawierają,  cukry, witaminę   C ,  antocyjany  i dużo  pektyn,  czyli  błonnika  rozpuszczalnego  w wodzie  regulującego poziom  cholesterolu i wchłaniającego substancje  toksyczne. Owoce aromatyczne, smakują jak czarne  jagody, dojrzewają od połowy lipca  (odmiany wczesne) do  końca  września  (odmiany  późne). 

Większość  odmian  borówki  wysokiej  jest  samopylna,  ale wyższe  plony  uzyskuje  się   z  zapylenia  krzyżowego  i  dlatego  na  plantacji  należy  posadzić  kilka różnych  odmian. Borówki wysokie  są wytrzymałe  na  mróz  i choroby,  lecz  wymagają  silnie kwaśnej  próchniczej  gleby (pH  3,8  -  4,8).  Należy  koniecznie  zaopatrzyć  się   w  przyrząd do pomiaru kwasowości gleby - kwasomierz. By krzewy dobrze rosły trzeba wykopać pod nie dołki o głębokości   30 -50  cm i  średnicy  50  -  80 cm  i  wypełnić  je  pół  na  pół  ziemią   z  dołka  i kwaśnym torfem (50 l)  lub mieszaniną torfu, przekompostowanej kory sosnowej i trocinami oraz spróchniałego igliwia sosny.
Ziemię  z dołka można też  zakwasić siarką  - 100 l gleby mieszamy dokładnie z 70 g siarki koloidalnej lub granulowanej. Zabieg siarkowania trzeba zwykle powtarzać co 3 lata.

Glebę  wokół  krzewu należy obłożyć warstwą mielonej kory lub  trocin sosnowych na gruboć 5 -
10 cm  .  Jesienią  należy zasilić  krzewy  nawozem  wieloskładnikowym  bezwapniowym np.  siarczan
potasu,  a  w  maju  zastosować  nawóz  azotowy  zakwaszający np.  siarczan  amonu w ilości  15 g  / krzew.

Wczesną  wiosną  (koniec lutego lub na  początku  marca) przed  rozpoczęciem wegetacji, trzeba przeprowadzić cięcie krzewów. U młodych roślin trzeba  usunąć jedynie końce  pędów uszkodzonych przez  mróz oraz pędy nisko położone i płożące przy ziemi. Od 4 - 5 roku zaczynamy cięcie prześwietlające, by pobudzić  wzrost  krzewu  i  zapewnić  stałość  plonowania  (owoce  na  pozostałych  pędach  będą dorodniejsze).  Kolejne  prace  wiosenne  to  uzupełnienie  ściółki  i  usuwanie  chwastów. 

Podlewamy rośliny w czasie majowych suszy. Latem najważniejszą  czynnością  jest systematyczne podlewanie krzewów.  Nie spieszmy się  ze zrywaniem owoców, po  przebarwieniu się  powinny jeszcze dojrzewać  co najmniej  3  -  5 dni.  W tym czasie owoce  znacznie zwiększą  swoją  masę i wzrasta  w nich zawartość cukrów.

Odmiany borówki amerykańskiej:

-  Odmiany wczesne - Bluetta, Sunrise, Spartan, Bluejay
Odmiany  średnie  -  Nelson,  Berkeley,  Bluecrop  -  najbardziej  uniwersalna  odmiana,
wytrzymała  na  suszę ,  odporna  na  choroby,  dobrze  plonująca,  stanowi  swego  rodzaju  wzorzec borówki wysokiej.
- Odmiany późne - Bluegold, Darrow, Herbert - owoce wielkości dorodnych wiśni.

Krzewy  borówki  wysokiej  dorastają  w  naszych  warunkach  do  1,5-2,0  m  wysokości.
Najlepsze  owocowanie  uzyskuje  się  z  silnie  rosnących,  grubych  pędów  dwuletnich. System  korzeniowy  borówki  jest  płytki  i przystosowany  do  gleb podmokłych  o  bardzo wysokim poziomie wody gruntowej i narażonych na zalewanie.

Kwitnienie przypada na drugą  połowę  maja i trwa do początku czerwca, dlatego też  kwiaty nie są z reguły uszkadzane przez  przymrozki. Mimo samopylności przeważającej  liczby odmian, zapylenie krzyżowe pyłkiem innej odmiany znacznie zwiększa plon owoców.  Z tego względu, na plantacji powinno się sadzić co najmniej dwie odmiany.

Krzewy  borówki  wysokiej  wytrzymują niskie  temperatury  do - 25°C.  Niebezpieczne  są przemarznięcia korzeni,  dlatego  też   na  plantacjach  i  w  ogródkach  przydomowych  należy  ziemię  wokół roślin wyścielać grubo  ściółką  organiczną - torf lub trociny.

Borówka  wymaga  gleb  kwaśnych.  Optymalny  odczyn  gleby  wynosi  pH  3,8-4,8.
Drugim  warunkiem  udanej  uprawy  jest  wysoka  zawartość  próchnicy.  Optymalne  warunki  dla wzrostu  borówki  istnieją  dopiero  wtedy,  gdy  zawartość  części  organicznych  w  glebie  wynosi powyżej 7%. Trzecim warunkiem jest właściwy poziom wody gruntowej. Poziom ten powinien być utrzymany na  wysokości 35-60cm  przez  cały  okres  wegetacji.  W  razie  znacznego  obniżenia  się poziomu wody gruntowej konieczne staje się  podlewanie.

Pierwszą  czynnością   przy zakładaniu  plantacji,  którą   powinni my  wykonać,  jest   pobranie  próbki gleby  i  oddanie  jej  do  laboratorium  w  celu  wykonania  analizy.  Na  podstawie  wyników  analizy gleby decydujemy o wielkości nawożenia. Przed założeniem plantacji nawożenie azotem, potasem i fosforem powinno być w następującym stosunku:

- na glebach ubogich w próchnic  N:P:K = 1:1:1
- na glebach próchniczych 1:2:3

Przed sadzeniem krzewów  borówki  wysokiej  należy  zastosować  też  nawożenie  organiczne. Może to być obornik lub nawozy zielone z roślin takich jak: lubin żółty, owies czy gorczyca.

W  amatorskiej  uprawie  borówki  zakwaszenie  gleby  można  uzyskać  stosując  kwaśny  torf  lub siarkę . Torf miesza się  z gleb  w stosunku 1:1, do głębokości 30 cm, a następnie wokół posadzonych roślin wykłada się  trociny, rozłożone  liście dębowe lub ściółkę  leśną.

Zakwaszanie  siarką   jest   najprostszym  sposobem  przygotowania  gleby  pod  uprawę   borówki.  Na rok przed sadzeniem krzewów siarkę (1-5 t/ha) rozsiewa się  równomiernie na powierzchni  i miesza z górną warstwą  gleby. Ilość wysiewanej siarki  zależ y od pH gleby, a także  od jej składu mechanicznego. Na gleby  piaszczyste dajemy  mniejszą  dawkę   siarki,  a na glebach cięższych  lub organicznych dawka ta jest większa.

W przypadku,  gdy krzewy są  już  posadzone, zakwaszenia  gleby dokonujemy  w kilku  terminach, dając za każdym razem małe ilości siarki (po 0,5-1,0 kg na 100m2 gleby). Najlepiej  jest  sadzić  krzewy  dwuletnie,  gdyż  mają  już   dobrze  rozwinięty  system  korzeniowy, przyjmują się  dobrze, a w następnym roku zaczynają owocować. Krzewy jednoroczne  wymagają szczególnej opieki i będą  owocować dopiero po dwóch latach.

Odległość pomiędzy roślinami zależy od siły wzrostu krzewów oraz  od rodzaju gleby. Obecnie  na plantacjach borówki wysokiej  krzewy  sadzi  się  w rozstawie  2,5-3,0m  pomiędzy  rzędami,  a  w rzędzie  rośliny  co  1,2 - 2,0 m.  W  celu  dobrego  nasłonecznienia  roślin  rzędy  powinny  biec  w kierunku północ - południe.

Krzewy  borówki  amerykańskiej sadzimy  wiosną   lub  jesienią .  Sadzenie  wiosną   jest   mniej  ryzykowne, gdyż  rośliny  nie  są   narażone  na  przemarznięcie,  ale  za  to  należy  liczyć  się   z  konieczno ci   ich podlewania. Sadząc krzewy jesienią  trzeba ochronić korzenie przed mrozem przez obłożenie gleby wokół roślin  ściółką z torfu lub trocin. Zaleca się  sadzić krzewy około 5cm głębiej niż  rosły w szkółce. Po posadzeniu krzewy należy obficie podlać.

Ściółka stwarza bardzo dobre warunki dla wzrostu i owocowania borówki. Dzięki  ściółce rośliny nie odczuwają  drastycznie  braku wody w  glebie.  Ściółka  utrzymuje temperaturę  gleby  na  wyrównanym poziomie, a  w  zimie  zabezpiecza  przed  przemarznięciem  korzeni.  Najlepszym  materiałem ściółkowym są  trociny  z drzew iglastych i kora  sosnowa.  Dobre na  ściółkę  są  liście dębowe i torf.  Torf  wykładamy  wokół  krzewu  i  mieszamy  płytko  z  ziemią . Ściółkę wykładamy wokół krzewu w promieniu 50-80 cm, na grubość 3-5 cm.  Warstwę trzeba corocznie uzupełniać.

Borówka nie znosi dłuższych okresów suszy, gdyż  hamuje to wzrost roślin i pogarsza owocowanie. Przy  nawadnianiu  należy  zbadać  pH  wody,  gdyż   większość  wód  używanych  do  nawodnień  ma odczyn  zasadowy i w krótkim czasie możemy  podnieść  pH  roztworu  glebowego  wokół  krzewów borówki.

Cięcie  jest  podstawowym  zabiegiem  stosowanym  w  uprawie  borówki.  Krzewy  bez  cięcia  dają słabsze  przyrosty  z  małą   ilośćą  pąków  kwiatowych.  Owoce  drobnieją  i  plon  spada.  Najlepsze owocowanie mamy wtedy, gdy na roślinie są  pędy 2-3 letnie, najwyżej 4- letnie. Przez pierwsze 3 lata po  posadzeniu cięcie  ogranicza się  do usuwania  pędów  słabych  i chorych.  Intensywne cięcie wykonuje się  dopiero po 4-tym roku. Usuwa się  wówczas wszystkie najstarsze pędy. Przeciętnie w dobrym  krzewie  powinno  być  6-8  pędów  głównych.  Usuwa  się  także  pędy  zasychające,  chore, uszkodzone,  cienkie  i  zagęszczające  środek  krzewu.  Ciecie  prześwietlające  wykonujemy  na przedwiośniu,  przed  ruszeniem  wegetacji.  Można  też   wykonać  cięcie  letnie,  zaraz  po  zbiorze
owoców, pamiętając jednak,  że robimy to przy pogodzie słonecznej i suchej.

Cięcie  odmładzające  wykonujemy  po  10-15  latach  użytkowania  plantacji  wtedy,  gdy  krzewy  są już  zbytnio zagęszczone i plon znacznie spada. Cięcie to wykonujemy na przedwiośniu, wycinając wszystkie pędy tuż przy ziemi. Wiosną wyrastaj nowe pędy, z których zostawiamy kilka najmocniejszych.

Borówka wysoka wymaga dużej ilości azotu. Przy plantacji w  czarnym ugorze dajemy  średnio 60 kg/ha N, przy plantacjach z nierozłożoną  ściółką  podwajamy dawkę . Nawozy azotowe wysiewa się w  trzech  terminach:  pierwszy  raz  na  początku  wzrostu  (po¡.  IV),  następna  dawka  po  miesiącu (po¡. V), a ostania w końcu czerwca.  Późniejsze nawożenie azotem nie jest wskazane, gdyż  azot przedłuża wzrost i rośliny nie przygotują się  do spoczynku zimowego.

Nawozy  fosforowe  (15-25  kg  P/ha)  i  potasowe  (80  kg  K/ha)  podajemy  po  wykonaniu  analizy gleby. Wnosi się  je do gleby zaraz po zbiorze owoców. Ponieważ  borówka  jest wrażliwa na chlor, potas daje się  tylko w postaci siarczanu potasu. Objawy niedoboru magnezu mogą  występować w okresie suszy oraz przy nadmiernym nawożeniu potasem. Niedobór magnezu usuwa się  opryskując krzewy  2%  siarczanem  magnezu. Oprysk wykonujemy na początku maja, a następny w połowie czerwca.

Dojrzewanie  borówki zależy  od  odmiany  i  od  przebiegu  pogody.  W  naszych  warunkach  trwa  od
połowy lipca do ko ca września. W gronach owoce borówki amerykańskiej dojrzewają nierównomiernie i należy zbierać je kilkakrotnie  co  5-7 dni.  Owoce  powinny  być  zbierane  nie  wcześniej niż  5-6  dni  po wykształceniu się niebieskiej barwy. Dojrzałe  owoce  nie opadają łatwo i  mogą  być przetrzymane na krzewie  do 12 dni.  W  Polsce  owoce  borówki  zbierane są ręcznie.  Zbiór stanowi 70%  pracy  na  plantacji  i  50% kosztów.  Plony  wahają  się   od  2  do  8  kg  z  krzewu.  W  Polsce  uzyskuje  się   od  5  do  10  t/ha.  Po zbiorze owoce należy  schłodzić  do 15°  C. W  przechowalni zwykłej (temp.  3° C) można przechowywać owoce maksymalnie 15 dni.

 

 

Prawa autorskie © 2009 Borówkowy Ogród. Design - Enzo